top of page

Growth alarm

If the predictions are correct, Belgium is facing five lean years of very little growth, just as ageing

costs are rising and budget deficits are becoming unsustainable. We should lose sleep over it, but it

hardly gets any attention.

In een normaal land was het vorige week totaal alarm geweest. Het Internationaal Monetair Fonds

maakte namelijk bekend dat de Belgische economie de komende jaren amper zal groeien: een

schamele 1,2% per jaar tot 2028. Alleen Italië doet het slechter in Europa. Daarenboven zal ons

jaarlijks begrotingstekort in dezelfde periode oplopen tot 5,8% van onze welvaart, zowat 35 miljard

euro op jaarbasis. Daarin zijn we echt de slechtste leerling van de klas. Onze totale overheidsschuld

gaat dan boven de 120% van onze jaarlijkse welvaart, een toename met maar liefst 15

procentpunten. In geen enkel ander Europees land stijgen de schulden sneller of weegt de staat

zwaarder.


Het zijn voorspellingen. Premier De Croo verklaarde fijntjes dat internationale instellingen de

Belgische economische groei onderschatten. De media geloven hem want in plaats van totaal alarm

was er totale stilte, op een uitzondering na. Ondertussen circuleren bij Vlaamse en Waalse socialisten

ideetjes over hogere (vermogens)belastingen, voorspelbaar afgeschoten door de liberalen. Terwijl

ons land terechtkomt in een perfecte storm van hogere vergrijzingsuitgaven, hogere inflatie, hogere

rentelasten, hogere schulden en lagere groei, wordt er vooral gestoeid met proefballonnetjes over

belastingen.


Het is ontstellend hoeveel politieke energie gaat naar belasten of herverdelen en hoe weinig

politieke energie gaat naar het opkrikken van ons potentieel voor economische groei. Ontstellend en

verbazend, want zonder gezonde economische groei worden democratie en politiek een heel

moeilijke sport. Zonder groei verzuurt de samenleving en verschraalt de ruimte voor politieke

consensus. Zonder groei kan je geen electorale groep bevoordelen zonder een andere te benadelen.

Zonder groei betekent vergrijzen verbitteren omdat de actieve generaties een steeds groter deel van

hun verdiend inkomen moeten afstaan. Zonder groei kunnen we het klimaat niet redden met een

investeringsspurt voor duurzame energie.


Zonder groei verzuurt de samenleving en verschraalt de ruimte voor politieke consensus

Natuurlijk zijn onze politici niet tegen economische groei, wel integendeel. Ze spelen graag voor

groeimakers via uitkeringen en subsidies. Daar ligt precies de knoop. In vergelijking met Nederland

en Duitsland zijn de totale Belgische overheidsuitgaven, in verhouding tot onze totale jaarlijkse

welvaartscreatie, de afgelopen tien jaar met tien procenten toegenomen. Drie vierde van die extra

uitgavengroei komt uit extra uitkeringen en subsidies. Ziedaar de catch-22 van de Belgische

groeipolitiek. Investeren in meer groeipotentieel kan niet zonder te besparen in uitkeringen en/of

subsidies. Daarmee is elke serieuze groeiagenda politiek a priori doodgeboren.


Er zijn twee manieren om aan deze patstelling te ontsnappen. Je kan investeringsmiddelen

mobiliseren zonder de belastingen te verhogen. De theorie is dat dergelijke schulden uiteindelijk als

investeringen zullen renderen, maar er zijn grenzen aan schulden maken voor een land met het

budgettaire noodbulletin van België. De Europese Unie biedt wel Europese middelen voor relance en

strategisch industrieel beleid. Voor België is dat hooguit een zestal miljard verspreid over jaren. De

investeringsolifant in onze kamer is de meer dan 300 miljard spaargeld op de bankrekeningen.

Waarom geen groeipact met projecten waarin een deel van dat spaargeld een gegarandeerd

rendement geniet?


De tweede ontsnappingsroute is groeien door slimme hervormingen zonder budgettaire kost.

Efficiëntere overheden, minder regels, eenvoudiger procedures en – vooral – meer mensen aan de

slag. Het is allemaal denkbaar. Er zit echt veel meer groei in onze tank. Er is zoveel verkwist en

onderbenut potentieel in onze samenleving. Hoelang moeten de alarmbellen nog blijven rinkelen

alvorens we daar echt iets aan gaan doen?


Marc De Vos is strategie consultant, verbonden aan de UGent en aan het Itinera Institute in Brussel.


Comments


Terug
bottom of page