top of page

Het sluipend gif van de overheidsschuld

De NV België staat niet op de rand van het bankroet, maar wel op de drempel van een lange periode

van austeriteit om de gevarenzone te vermijden. We zullen de erfenis van twintig jaar budgettaire

losbandigheid cash betalen.

Wat een verschil enkele procentpunten al niet maken! De crash van crypto en de roemloze afgang

van goeroe Bankman-Fried in 2022, kapseizende pensioenfondsen en het kortste premierschap in de

geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk onder Liz Truss, de plotse implosie van de Silicon Valley

Bank: allemaal slachtoffers van de stijgende interestvoeten. Het einde van gratis geld is het einde van

lucht- en schuldkastelen. Zodra het vertrouwen wegebt, kunnen gedigitaliseerde financiële markten

van het ene op het andere moment de doodsstrijd inluiden.


Quid België? De realiteit van bijna 600 miljard overheidsschulden, van het grootste overheidstekort

van de eurozone, van structurele tekorten die niet crisis-gebonden zijn, van ongedekte meeruitgaven

voor de vergrijzing, van ons onvermogen tot hervormingen: het is een duivelse mix voor een perfecte

storm van wantrouwen op de financiële markten. Tussen ons en die storm staat de spaarreserve van

de Belgische gezinnen en het schild van de euro. Een luttele dag buiten de eurozone, een enkele dag

de Belgische frank terug als munt op de markt, en we zouden instant richting de euro moeten

vluchten, om er enkel mits drastische sanering te worden toegelaten.


De federale begrotingscontrole kan dezer dagen rekenen op een meevaller van zes miljard, dankzij

dalende energieprijzen en afremmende inflatie. Dat godsgeschenk voor de Vivaldi-coalitie toont

hoezeer onze overheidsfinanciën gevoelig zijn voor externe omstandigheden. Inflatie kan weer

oplopen en dreigt in elk geval voor langere tijd hoger te zullen blijven dan voorheen. Idem dito met

de rentevoeten. Die realiteit betekent minder marge en meer tekorten voor de begrotingen. Het

Planbureau verwacht tegen 2028 bijna 18 miljard euro jaarlijkse rentelasten, tegenover iets meer

dan 8 miljard vorig jaar. Dat is meer dan het dubbele van onze uitgaven aan defensie, elk jaar

opnieuw.


Dan zijn er de almaar stijgende uitgaven voor pensioenen en gezondheidszorg: acht miljard extra

tegen 2028, op jaarbasis welteverstaan. Daar zijn geen buffers voor aangelegd, daar staat geen

spontane groeiversnelling maar eerder groeivertraging tegenover en dat zal sowieso de ruimte voor

beleidsvernieuwing in dit land verder kannibaliseren. We hebben de eerste twee decennia van de

21 ste eeuw systematisch boven onze stand geleefd: voor elke euro groei anderhalve euro meer

overheidsuitgaven, aldus de Nationale Bank. Alle inspanningen die we in de jaren 1990 deden om tot

de euro te kunnen toetreden, zijn helemaal opgesoupeerd. Het overheidsbeslag is in verhouding tot

Duitsland en Nederland met tien procentpunten toegenomen, zonder dat we daarmee

noemenswaardig socialer, rijker of competitiever zijn geworden.


De NV België staat niet op de rand van het bankroet, maar wel op de drempel van een lange periode

van austeriteit om de gevarenzone te vermijden. We zullen de erfenis van onze budgettaire

losbandigheid daarbij cash betalen. Bovenop de rentelasten en de vergrijzingskosten is er immers

een nieuw tijdperk voor energie, klimaat, handel en defensie. Er wordt naar de overheid gekeken om

de energiekosten draaglijk te houden, de klimaatduurzaamheid te versnellen, de economie met

industrieel beleid te steunen en de nationale defensie op oorlogsvoet te hijsen. Doordat onze

overheden zo armlastig zijn, doordat onze uitgaven zo richting uitkeringen gepredestineerd zijn,

ontbreken wij de vuurkracht voor de investeringen van de toekomst.


Nederland zette al 35 miljard euro opzij voor klimaat en energie, Duitsland 200 miljard. Straks laat de

Europese Unie de remmen op staatssteun nog losser. Armere zuiderse landen ontvangen dan weer

het gros van de Europese subsidiepotten: Italië en Spanje respectievelijk 190 en 70 miljard euro. Te

rijk voor Europese steun en te arm voor eigen relance valt België machteloos tussen twee stoelen.

Daarvoor komt niemand op straat. Maar het is wel een sluipend gif dat nijverheid, welvaart, welzijn,

veiligheid en duurzaamheid ondermijnt voor de volgende generaties.


Uit Trends van 23.03.2023

Comments


Terug
bottom of page